Kategoria: Historia zwierząt kręgowych

ŻYCIE GROMADNE

Życie gromadne tłumaczy też pochodzenie ciemnego ubarwienia piór, tak częstego wśród ptaków krukowatych. Wiemy, że stado wron lub gawronów śmiało atakuje nawet duże ptaki drapieżne. Widzieliśmy wszyscy, jak widok jednej wrony przy obfitym źródle pokarmu zwabia inne osobniki. Sprawność takich reakcji zależy od dobrej dostrzegał- ności członków stada. Ciemne upierzenie gawrona, wrony, kawki i ktuka pozwala na zauważenie tych ptaków z daleka.Ptaki mają największą swobodę poruszania się ze wszystkich zwie­rząt, nie można się więc dziwić, że wiele gatunków wykorzystuje ten fakt do zmiany miejsca pobytu, pokonując znaczne odległości. Okre­sowe ograniczenie ruchliwości jest tylko nieuchronną konsekwencją opieki nad potomstwem.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

DALEKIE PRZELOTY

Wysuwano hipotezy, wiążące przeloty ptaków w okolicach blis­kich biegunów z ubiegłą epoką lodową. Wydają się one zbędne. Jeśli dzięki pomyślnym okolicznościom liczebność ptaków lokalnie wzroś­nie, lub jeśli na pewnym terenie wystąpią warunki niekorzystne, np. ubóstwo pokarmu, dobór oczywiście poprze te osobniki, które skorzys­tają z możliwości lotu i poszukają szczęścia gdzie indziej. Jeśli zmiany warunków są regularne, tak jak zmiana pór roku, korzystne będzie utrwalenie się w genotypie tendencji do regularnej zmiany miejsca. Dalekie przeloty są zresztą niebezpieczne, toteż dobór może także popierać zimowanie na miejscu, jeśli przeżycie staje się prawdopodobne.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

ZMIANY TEMPERATURY OTOCZENIA

Przeloty ptaków nie są ograniczone do krain chłodnych i umiarko­wanych. Również w tropikach zjawisko to występuje. Tam wędrówki wiążą się ze zmianą pór deszczowych i suchych. Większość ptaków znajduje dobre warunki bytowania w okresach deszczów, a emigruje w czasie suszy. O ile łatwo zrozumieć ekologiczne znaczenie przelotów, trudniej poznać i zrozumieć wiele składników tego zjawiska. Stosunkowo naj­lepiej poznano kierunki lotu i szlaki wędrówek. Dość dużo wiemy też o czynnikach fizjologicznych wyzwalających pęd wędrówki na wiosnę w jesieni. Stwierdzono, że najważniejszym sygnałem zewnętrznym wyzwalającym opuszczanie terenów lęgowych w jesieni jest skracanie się dnia. Zmiany temperatury mają znaczenie drugorzędne. Długość dnia dostarcza bowiem nieporównanie lepszych informacji o porze roku, niż ogromnie nieregularne wahania temperatury. Trudniej wska­zać czynniki wyzwalające wędrówkę w kierunku biegunów, jeśli ptak zimował w okolicach równikowych, gdzie długość dnia jest stała w ciągu całego roku. Przypuszcza się, że w tych wypadkach pierwotny bodziec do przelotu wynika z „zegara wewnętrznego”. Gdy zaś ptak opuści tropiki, dalsze tempo wędrówki może już być sterowane długością dnia.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

ORIENTACJA PTAKÓW WĘDROWNYCH

Najwięcej tajemnic kryje jeszcze orientacja ptaków wędrujących. Wiele gatunków lecących wzdłuż wybrzeży morskich i nad lądami wykorzystuje do orientacji zarysy brzegu i siatkę rzek. Dowodzi tego obserwacja, że ptaki lecą najczęściej w okresach dobrej widoczności, a w razie silniejszego zamglenia przerywają wędrówkę. Trudniej jednak pojąć, jak orientują się ptaki przelatujące ogromne odległości nad oce­anami, np. niektóre gatunki północnoamerykańskie, lecące co roku na Bermudy, lub siewki (Phmalis dominica) lecące z Alaski na wyspy Oceanu Spokojnego (3600 km). Nic ma tu niestety miejsca na opisy bardzo interesujących i pomysłowych doświadczeń, za pomocą któ­rych próbowano analizować orientację wędrujących ptaków. Bardzo wiele danych dały obserwacje gołębi pocztowych, powracających — jak wiadomo — szybko i sprawnie do gołębnika po odwiezieniu ich na odległości przekraczające setki kilometrów. Swoisty rekord dzierży nawałnik (Paffinus pujfimts), zdjęty z gniazda zbudowanego na wybrze­żu Walii w Wielkiej Brytanii, przywieziony samolotem do Bostonu w Ameryce i tam uwolniony. Ptak ten powrócił do swego gniazda po 12 dniach i 12 godzinach, przelatując w poprzek cały Atlantyk. Prze­byta odległość wynosiła około 5000 km; ptak przebywał więc dziennie ponad 400 km. Dowodzi to, że nie błądził, lecz leciał prosto w kierunku celu — rzecz zadziwiająca tym bardziej gdy się wie, że gatunek ten nigdy nie występuje na zachodnim Atlantyku.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

WYKORZYSTANIE RÓŻNYCH BOŹCÓW

Orientacja ptaków w locie opiera się, jak to dziś sądzimy, na wyko­rzystaniu bardzo różnych bodźców. Ogromną rolę odgrywa, jak wspom­niano, świetny wzrok i znakomita pamięć wzrokowa, wykorzystywana do zapamiętania szczegółów okolicy. Ptak korzysta także z położenia Słońca na niebie. Niedawno przekonano się, w jaki sposób ptaki wy- korzystują obraz nieba w czasie lotu nocnego. Porównując zachowanie ptaków, przetrzymywanych od wyklucia bez widoku nieba, z zacho­waniem takich, które wychowały się pod rozmaitymi sztucznymi firma­mentami w planetarium stwierdzono, że ptaki nie zapamiętują układu konstelacji, potrafią jednak zorientować się w kierunku, ponieważ umieją zlokalizować oś obrotu firmamentu. Wiemy też, że ptaki są zdolne do orientacji przy pomocy sił magnetyzmu ziemskiego, choć korzystają z nich tylko przy zupełnym wyeliminowaniu informacji wzrokowej. Nie wiemy jednak, gdzie jest zlokalizowany receptor ma­gnetyzmu w ciele ptaka i na czym polega jego działanie. Lecący ptak korzysta zapewne z różnych danych rozmaicie, zależnie od tego, czy znajduje się w okolicy dobrze znanej czy też w obcej, czy widoczność jest dobra czy ograniczona, czy wraca do gniazda czy też dokonuje wędrówki sezonowej.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

OGROMNE WYDATKI ENERGII

Pokonanie lotem wielkich przestrzeni wymaga ogromnych wydat­ków energii. Próbowano wyliczyć, ile gramów tłuszczu potrzeba na wykonanie przelotu nad zachodnim Atlantykiem, z Ameryki na Ber­mudy, a następnie porównywano zawartość materiałów zapasowych w ciele ptaków rozpoczynających i kończących przelot. Okazało się, że ptaki zużyły znacznie mniej tłuszczu niż sądzono. Najprawdopo­dobniej wykorzystują one sprzyjające kierunki wiatrów, nie lecąc wzdłuż linii łączącej na mapie cel z miejscem startu, lecz wybierają taką trasę i taką wysokość nad poziomem morza, jaka w danym przy­padku jest najkorzystniejsza. Skąd jednak ptaki wiedzą, jakie są szyb­kości i kierunki wiatrów na różnych terenach i rozmaitych wysokoś­ciach? Przecież nie odbierają radiowych komunikatów meteorologicz­nych, lecąc zaś wysoko w powietrzu nie posiadają punktów odniesie­nia potrzebnych do oceny ruchu nawet tej masy powietrza, w której się znajdują.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

ŻARŁOCZNOŚĆ GATUNKÓW

Ogromnie wysoki poziom przemiany materii ptaków oraz ich ru­chliwość pozwalająca na grupowanie się w tych okolicach, gdzie wystę­puje nagromadzenie pożywienia, a odlot z terenów ogołoconych po­wodują, że ptaki odgrywają bardzo doniosłą rolę w przemianie materii w przyrodzie. Pożerając ogromne ilości pożywienia są bardzo ważnymi składnikami łańcuchów pokarmowych i silnie obniżają liczebność tych organizmów, którymi się żywią. Z tego samego powodu ptaki mogą być bardzo uciążliwymi szkodnikami upraw. Są też dobrymi produ­centami białka pokarmowego, z czego człowiek korzysta hodując drób. Żarłoczność rozmaitych gatunków jest dość różna. Na ogół ptaki małe jedzą stosunkowo więcej od dużych. Większe zapotrzebowanie pokarmu mają ptaki często i aktywnie latające, niż te, które latają rzadko, a czas spędzają raczej krocząc lub pływając, jak np. kuropatwy i gęsi. Ilość zjedzonego pożywienia zależy też od temperatury oto­czenia.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

PRZYKŁAD PLESZKI

Dla przykładu warto pamiętać, że pleszka (Phoenicurus phoenicuruś), ważąca 15 g, pożera w ciągu 8 godzin ponad 24 g owadów przy temperaturze otoczenia około 7°C. W temperaturze 12°C ptak ten zjada tylko 16 g owadów dziennie. Jeśli w doświadczeniach ilość pokarmu dziennego obniżono do 10 g, ptaki szybko ginęły z głodu. Potrzeby jednej rodziny ptaków śpiewających są wskutek tego tak wielkie, że para rodziców musi przylecieć do gniazda około 400 razy w ciągu doby, przynosząc za każdym razem porcję pożywienia, na którą składa się wiele różnych owadów. Obliczono, że jedna rodzina sikor pożera w okresie lata około 75 kg, czyli 3 miliony owadów. Jeden jerzyk łowi dziennie w okresie karmienia piskląt około 20 000 owadów. Mimo to wpływ ptaków na populacje owadów w lecie jest mniejszy niż w zimie. W lecie w krajach o klimacie umiarkowanym ptaki na ogół spotykają się z nadmiarem pokarmu, natomiast w zimie potrzeby ich rosną wskutek chłodów, a odszukanie zimujących jaj i poczwarek jest znacznie trudniejsze. Sikora jest czynna w zimie przez wszystkie godziny dnia, zjadając na minutę średnio 24 owady lub ich jaja. Jeden osobnik w ciągu dnia odwiedza około tysiąca drzew.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

CENNE CECHY

Ptaki nie są w stanie zjeść wszystkich owadów zimujących, gdyż mogą żerować tylko tam, gdzie owadów jest stosunkowo dużo, a więc poszukiwanie jest opłacalne. Obserwacje prowadzone w W. Bry­tanii, w lasach sosnowych, dowiodły, że żerowanie ptaków obniża w ciągu zimy ilość owadów do połowy pierwotnego stanu, a więc co drugi owad ginie w ciągu zimy, pożerany przez ptaka. Wpływa to oczywiście na przyrost drzew w lecie. Fakty te uzmysławiają, jakie znaczenie dla ewolucji owadów mają takie cechy ptaków, jak ich sposób poszukiwania pokarmu, zdolność rozróżniania barw, preferencje smakowe itd. W porównaniu do zna­czenia ptaków, wpływ na owady np. płazów lub gadów jako tępicieli jest prawie żaden. Jaszczurka pożera w ciągu miesiąca mniej owadów niż sikorka przez jeden dzień, a trzeba pamiętać, że w naszym klima­cie jaszczurka przez przeszło pół roku zupełnie nie pobiera po­karmu.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

ŻYCIE PTAKÓW NA STEPACH

Inny kierunek adaptacyjny dostosował ptaki do życia w stepach. Przykła­dem mogą być strusie, sępy, dropie, kuropatwy i wiele innych. Również pogranicze lądu i wody jest środowiskiem życia wielu ptaków, np. czapli, bekasów, brodźców. Istnieją też kierunki adaptacji specjalne, niezbyt częste. Przykładem może być adaptacja do łowienia owadów w locic (jerzyki i jaskółki), do nocnych połowów owadów (lelki), do bie­gania po dnie strumieni (pluszcze) itd. Wspomniano już, że niektóre ptaki utraciły zdolność lotu. Można by zapytać, skąd biorą się sukcesy ptaków nie umiejących latać. Od­powiedź może brzmieć następująco. Gdy ptaki uzyskały zdolność do lotu, wkroczyły w okres przyspieszonej zmienności.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!