Author Archives: Agnieszka Wilczyńska

PRZYKŁAD JERZYKA

Jednym z ciekawszych przykładów specjalizacji wśród ptaków jest jerzyk. Warto poświęcić mu nieco uwagi ze względu na szczytową sprawność w opanowaniu powietrza. Jerzyk spędza w locie ogromną część swego życia. Wyłącznie w locie łowi owady i zbiera materiał na gniazdo, może spędzać w powietrzu noc i nawet kopulować, choć częściej akt ten odbywa się na gnieździe. Niezwykłym dowodem spraw­ności lotu jerzyków jest wielokrotnie obserwowana ucieczka tych ptaków przed nadchodzącym frontem burzowym niosącym deszcze, kiedy to brak owadów w powietrzu skazuje te ptaki na głodowanie. Niże baryczne obejmują ogromne przestrzenie, toteż omijanie ich zmusza jerzyki do pokonywania w ciągu paru dni odległości przekra­czających znacznie tysiąc kilometrów. W takich przelotach biorą udział tylko ptaki roczne, które jeszcze nie założyły rodzin i nie wysiadują
jaj ani nie karmią piskląt.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

TRUDNE ZADANIA PRZED ORGANIZMEM

Brak pokarmu w okresach niepogody stawia przed organizmem jerzyka trudne zadania. Wiadomo, że ptaki są bardzo niewytrzymałe na głód; jerzyk stanowi w tym względzie wyjątek. W warunkach sprzy­jających pisklęta jerzyka rosną bardzo szybko i gromadzą ogromne zapasy tłuszczu, natomiast w razie niepogody mogą głodować przez czas bardzo długi. Świeżo wylęgłe pisklę wytrzymuje głód przeszło 48 godzin; obserwowano też jedno pisklę wyrośnięte, lecz jeszcze nie latające, które zniosło głód trwający 3 tygodnie. Na początku tego brutalnego doświadczenia ważyło ono 57 g, pod koniec tylko 21 g. Niezwykłą odporność na głód zawdzięczają młode jerzyki m.in. temu, że dłużej niż inne ptaki nie regulują własnej temperatury, lecz w razie nieobecności rodziców wpadają w letarg, w którym ciepłota ich ciała niewiele przekracza 20°C. Jest to przystosowanie do wielkich wahań zaopatrzenia w pokarm.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

PIERWOTNY POKARM PTAKÓW

Pierwotny pokarm ptaków to różne drobne zwierzęta. W wiciu grupach pojawiła się zdolność do trawienia pokarmu roślinnego. Wy­łącznie lub prawie wyłącznie roślinożerne gatunki występują w grupach tak odlegle ze sobą spokrewnionych, jak np. gołębie, kuraki, gęsi, papugi i łuszczaki. Bardzo swoistą adaptację pokarmową wykazują miodowody, których głównym pokarmem jest wosk z gniazd błonkówek. Wśród ptaków odżywiających się innymi zwierzętami doszło wiele razy do powstania wąskich specjalizacji do mało urozmaiconego poży­wienia. Wśród drapieżników przykładami mogą być np.: myszołów — polujący na małe ssaki; rybołów — odżywiający się wyłącznie rybami; owadożemy pszczołojad; gadożer, którego pokarm stanowią płazy i gady; sokoły, ograniczające się do ptaków chwytanych w powietrzu.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

SPECJALIZACJE PTAKÓW

Specjalizacje opierają się na uzyskaniu szczególnych przystoso­wań. Szpony rybołowa są bardzo ostre i wyjątkowo silnie wygięte, wbijają się łatwo w grzbiet śliskiej ryby; pszczołojad nie boi się żądeł błonkówek; sokoły przewyższają szybkością i zwrotnością lotu inne ptaki drapieżne; myszołów bez wysiłku szybuje nad łąkami wypatrując ofiar. Również wśród ptaków owadożemych istnieją interesujące przy­kłady specjalizacji. Sikory obszukują dokładnie rośliny, nie pomijając szczelin kory, skąd wyciągają delikatnymi dzióbkami owady i ich jaja. Muchołówki czatują na owady przelatujące, siedząc na wyniosłej ga­łązce, na widok ofiary zrywają się i łowią ją w locie. Dzięcioły potra­fią wydobywać owady ukryte w głębi tkanek roślinnych, a polują też na mrówki, podobnie jak największy wróg mrówek w naszej faunie — krętogłów. Dalsze wyliczanie różnych przykładów specjalizacji ptaków jest niemożliwe. Rozmaitość tej gromady pomimo zasadniczej jednoli­tości w budowie jest zadziwiająca.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

SSAKI-CHARAKTERYSTYKA

Przy omawianiu Synapsida wymieniono niektóre cechy tej grupy wskazujące na jej pokrewieństwo ze ssakami: zróżnicowanie zębów i wsunięcie kończyn pod tułów. Cechy te są składnikami specy­ficznego kierunku ewolucyjnego, którego wytworem są ssaki. Ssaki nigdy nie poruszają się ruchem wijącym, gdyż ich tułów pra­wie nigdy w czasie ruchu nie styka się z podłożem (wyjątek — płetwonogie). U większości ssaków można wyróżnić trzy sposoby ruchu: stęp, kłus i galop. W powolnym stępie trzy nogi są oparte o podstawę, a jedna jest uniesiona. Jest to ruch bardzo ekonomiczny i stabilny. Stosują go często duże ssaki.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

SPRAWNY BIEG

Gdy zwierzę musi przyspieszyć przecho­dzi w kłus, w którym przez pewne okresy ciało wsparte jest tyłko na dwóch kończynach, a dwie są uniesione. W kłusie tułów ssaka posuwa się ku przodowi ruchem prawie jednostajnym, co jest oczywiście ko­rzystne. Każdy krok polega na wyrzuceniu kończyny ku przodowi, po czym przez chwilę podstawa wspartej kończyny nie porusza się w stosunku do podłoża. Stąd im krok jest dłuższy, tym ruch jest osz­czędniejszy. Dlatego do sprawnego biegu konieczne są nogi długie i lekkie, takie jakie mają np. antylopy. W normalnym kłusie wysuwają się równocześnie ku przodowi nogi prawa przednia i lewa tylna na zmianę z lewą przednią i prawą tylną. Noga tylna rozpoczynając krok opiera się o ziemię prawie bezpośrednio za śladem pozostawionym przez nogę przednią. Jest to czynnik ograniczający długość kroku. Można go obejść stawiając nogi tylne nieco w bok od przednich, jak to czynią np. psy.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

NAJSZYBSZY RUCH

Niektóre duże ssaki o długich nogach i krótkim tu­łowiu, np. wielbłąd i żyrafa omijają tę trudność w ten sposób, że wy­rzucają ku przodowi równocześnie dwie nogi po tej samej stronie ciała. Przez to krok się wydłuża, ale stabilność ruchu się obniża. Najszybszy ruch ssaka, około 4 razy szybszy od kłusa — galop — nie występuje u pozostałych kręgowców. W ruchu tym ciało przecięt­nego psa przez 25% czasu unosi się w powietrzu. Zwierzęta galopujące bardzo sprawnie, jak np. charty lub gepardy, stykają się z ziemią w ga­lopie tylko przez połowę czasu. W galopie zwierzę wyrzuca ku przo­dowi na zmianę obie nogi przednie lub obie tylne. Równoczesność ruchu nóg nie jest jednak zupełna, a więc najczęściej ciało wsparte jest tylko na jednej kończynie.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

PORUSZANIE SIĘ SKOKAMI

Niektóre ssaki poruszają się skokami, jak np. zające lub kangury. Skoki mająca są niezbyt zmodyfikowanym galopem. Ruchy kangurów i skoczków pustynnych są bardziej swoiste, gdyż zwierzęta te w szybkim ruchu nie dotykają zupełnie ziemi przednimi łapami. Bieg oparty na powtarzających się skokach wykorzystuje przy kolejnym odbiciu ener­gię upadku, gromadzącą się w kręgosłupie w elastycznych ścięgnach i więzadłach, oszczędzając w ten sposób wysiłek. Za jedną z najistotniejszych cech szkieletu ssaków uważa się budowę 330 żuchwy, powstającej z kości zębowej zarodka i przekształcenie się kości kwadratowej i stawowej w dwie kostki słuchowe. Dzięki temu między bębenkiem i okienkiem przedsionkowym (owalnym) błędnika ssa­ków znajdują się trzy kostki słuchowe zamiast pojedynczej kostki pozostałych czworonogów.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

CIAŁO POKRYTE WŁOSAMI

Bardzo ważną cechą ssaków jest pokrycie ciała włosami. Obecność futra wiąże się z endotermizmem, a więc z regulacją temperatury ciała opartą na energii uzyskiwanej z własnej przemiany materii, a nie z pasywnego wygrzewania się w promieniach słońca lub na rozgrza­nych skałach. Wszystkie trzy wielkie grupy współczesnych ssaków: stekowce, torbacze i łożyskowce mają włosy. Torbacze i łożyskowce znamy od kredy, stekowce są wprawdzie prawie nieznane jako skamie­niałości, ale wiele cech ich budowy świadczy, źe są to zwierzęta co najmniej równie starożytne, jak te wymarłe grupy, które reprezento­wały ssaki w jurze. Skoro więc już jurajskie ssaki posiadały włosy, to zdolność do regulacji temperatury opartej na własnym metabolizmie musiała się pojawić u ssaków bardzo dawno, najpóźniej w początkach jury.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!

POCHODZENIE WŁOSÓW

Jakie jest pochodzenie włosów? Niektórzy zoologowie sądzili kie­dyś, że włosy są homologiczne gadzim łuskom. Obecnie, po wielu dyskusjach, przypuszcza się raczej, że włosy powstały z narządów dotykowych. Również u współczesnych ssaków włosy grają rolę apa­ratów zmysłowych, a niektóre są wyraźnie przystosowane do tej funkcji, np. „wąsy” stojące po bokach otworu gębowego u psa, kota i wielu innych zwierząt. W skórze ssaków znajdują się liczne gruczoły. Obecność gruczo­łów i włosów jest funkcjonalnie związana. Gruczoły łojowe natłuszczają włosy, nadając im elastyczność i odporność na wilgoć. Gruczoły potowe grają rolę w regulacji temperatury ciała. Wreszcie gruczoły wonne wytwarzają wydzieliny pachnące, pełniące rolę sygnałów dla innych osobników gatunku.. Gruczoły mleczne samic pochodzą prawdopo­dobnie z gruczołów wonnych.

Witaj na moim serwisie! Blog poświęcony jest wiedzy i edukacji. Na co dzień pracuje w szkole i wiem jak ważna jest wiedza dla każdego człowieka. Jeśli podoba Ci się tematyka bloga zapraszam do śledzenia go na bieżąco!